به گزارش مفدا، فرارسیدن مهر ماه و آغاز سال تحصیلی و شروع به کار مجدد دانشگاه‌ها بهار تعلیم و تربیت است. زمانی که دانشجویان قدیمی بار دیگر پا به عرصه دانشگاه می‌گذارند و دانشجویان جدید الورود از دبیرستان وارد فضای دانشگاه می‌شوند مانند رستاخیزی است که عرصه علم و فناوری را به جنب و جوش و حرکت وا می‌دارد.
هر چند آغاز سال تحصیلی امسال علاوه بر بوی ماه مهر بوی خون هموطنانمان از حادثه تروریستی اهواز را هم با خود داشت، اما بدون شک غیرت اقشار مختلف مردم از جمله خانواده دانشگاهیان را نیز به جوش آورد تا در راهی که قدم می‌گذارند ثابت قدم‌تر از پیش باشند.
در شرایطی که کشورمان در کوران تهاجم اقتصادی و نبرد همه جانبه دشمنان است، نقش دانشگاهیان از دانشجویان جدید الورود گرفته تا کارکنان و اعضای هیات علمی پررنگ تر از قبل است تا با سلاح دانش، پژوهش و علم از میهن خود دفاع کنند چرا که مراکز علمی و تحقیقاتی و دانشگاه‌ها با نقشی که در رشد و پیشرفت کشور دارند می‌توانند در شرایطی که تحریم‌های پرفشاری بر کشور اعمال می‌شود با تولید علم و خودکفایی در عرصه‌های مختلف از فشار تحریم‌ها بکاهند.
حرکت مراکز آموزش عالی کشور به خصوص دانشگاه‌های علوم پزشکی به سمت دانشگاه‌های نسل سوم، بی شک تاثیر قابل توجهی در حل بسیاری از معضلات و مشکلات امروز کشور از جمله بی کاری، مشکلات حوزه درمان و فرهنگ سلامت و عدم وابستگی در عرصه محصولات پزشکی دارد.
نظام‌های علم و فناوری در سطح جهان از دیرباز و هماهنگ با تغییرات اجتماعی- اقتصادی کشورها در تغییر و تحول بوده‌اند و حرکت دانشگاه‌های امروزی به سمت دانشگاه نسل سوم از الزامات عصر امروز است. بر این اساس می‌توان گفت یکی از مشکلات دانشگاه در کشور ما که باعث مهاجرت نخبگان، بحران مدرک گرایی و عدم توانایی فارغ التحصیلان در یافتن جایگاه شغلی مناسب (حدود ۴۰ درصد از بیکاران کشور را دانش‌آموختگان دانشگاهی تشکیل می‌دهند) شده، این است که دانشگاه‌های ما نتوانسته‌اند خود را با تحولات دنیا همراه کنند. آنچه در شرایط فعلی نجات بخش دانشگاه است و می‌تواند نجات بخش کشور از بحران‌های اقتصادی نیز باشد، تبدیل شدن به دانشگاه‌های نسل سوم است.
دانشگاه مدرن از بدو پیدایش، سه نسل مختلف را تجربه کرده است. دانشگاه‌های مدرن نسل اول، عموما آموزشی و مبتنی بر فعالیت‌های تعلیمی بودند، دانشگاه‌های نسل دوم، پژوهشی و مبتنی بر فعالیت‌های تحقیقاتی هستند و دانشگاه‌های نسل سوم، عموما کارآفرین و مبتنی بر کارآفرینی و حل مسائل جامعه با رویکرد علمی و نظام یافته در تعامل با محیط پیرامونی هستند.
در دانشگاه نسل سوم، محور و مأموریت کانونی نظام دانشگاهی، کارآفرینی است. در تمامی گروه‌های علمی، آموزش کارآفرینی همسو با طبیعت و ویژگی هر گروه علمی و در گروه‌های فنی- مهندسی و علوم پزشکی، آموزش کارآفرینی و توسعه مهارت بر مبنای نیازهای هر گروه و رشته علمی، باید مورد توجه باشد.
برای شکل گیری دانشگاه نسل سوم و بهره‌مندی کشور از مزایا و مواهب این نسل دانشگاهی باید مهارت آموزی دانشجویان، اعضای هیات علمی، مدیران و کارکنان نظام دانشگاهی در کانون راهبردها و سیاست‌های نهاد دانشگاه و آموزش عالی قرار گیرد.
در بسیاری از کشورها تغییر به سمت دانشگاه‌های نسل سوم شروع شده و ساختارها، فرآیندها، مکانیزم‌های حکمرانی، مدل‌های جدید کسب درآمد، شیوه‌های جدید بازاریابی و مدیریت در حال آزمایش شدن است و نتایج درخشانی هم در تعدادی از دانشگاه‌ها داشته است. به‌طور خلاصه می‌توان گفت که دانشگاه باید در اهداف، نقش، روش، خروجی‌ها، جهت‌گیری‌ها، سازمان دهی و شیوه مدیریت در خودش تحول ایجاد کند تا بتواند دانشگاه نسل سوم بشود.
در شرایطی که کشور با مشکلات بسیاری دست و پنجه نرم می‌کند و چشم امید به خانواده دانشگاهیان دوخته تا مردم و به خصوص عرصه درمان را از فشار تحریم‌ها رهایی دهد، حرکت دانشگاه‌ها به سمت کاربردی کردن تحقیقات و ایجاد فضای کارآفرینی می‌تواند نقش مفید و موثری در مقابله با شرایط ویژه امروز ایفا کند.
مهم‌ترین توقع جامعه از دانشگاه به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین اعضای پیکر خود این است که از طریق دانشی که پژوهشگران تولید می‌کنند، ارزش‌آفرینی اقتصادی و اجتماعی داشته باشد. از راهبردهای اصلی نیل به این هدف ایجاد فرهنگ و جهت‌گیری کارآفرینانه در استادان و دانشجویان، ایجاد استارت‌آپ‌ها و اسپین‌آف‌های دانشگاهی، تاسیس پارک‌های علم و فناوری، مراکز رشد، شتاب‌دهنده‌ها و انکوباتورها، تاسیس مراکز پژوهشی دانشگاهی و تقویت اکوسیستم کارآفرینی از طریق همکاری‌های مشترک صنعت و دانشگاه است.
از طرفی مسئولان، قانون گذاران و برنامه‌ریزان کشور نیز باید این مهم را در نظر بگیرند که در شرایط دشوار فعلی دانشگاه را از آسیب‌ها و صدمات تا جای ممکن مصون بدارند؛ جلوگیری از کاهش بودجه‌های تحقیقاتی، حمایت از پژوهشگران برای پیشبرد تحقیقات کاربردی، بسترسازی برای انجام سفرهای علمی خارجی و اتخاذ تدابیر و تصمیماتی که منجر به کاهش فرار مغزها شود از کوچکترین حرکت‌هایی است که به عرصه دانشگاه کمک می‌کند تا در مسیر علمی خود ثابت قدم بماند.
ارسال نظر